Kisa ozet: Online alisverisde en guclu korumaniz odeme yontemi. Kredi karti ile odenen ve teslim edilmeyen kalemler federal yasada fatura hatasi sayiliyor; ilk ekstrenin gonderilmesinden itibaren 60 gun icinde yazili itiraz hakkiniz var. Havale, kripto ve hediye karti ile odenen para geri gelmiyor.
Odeme Yonteminiz Sigortaniz
Bir dolandiricilik olayinda paranin geri gelip gelmemesini belirleyen sey cogu zaman urun ya da satici degil, nasil odediginiz.
- Kredi karti: En guclu koruma. Fair Credit Billing Act kapsamindaki itiraz hakki devrede.
- Banka karti: Koruma var ama daha zayif ve para hesabinizdan cikmis oluyor. Bildirim suresi de daha kisa.
- Havale, para transferi, hediye karti, kripto: Pratikte geri donusu yok. Bir satici israrla bunlardan birini istiyorsa, bu tek basina yeterli bir uyari isareti.
Itiraz Nasil Yapilir
FTC'nin teslim edilmeyen urunler sayfasi sureci adim adim anlatiyor. Ozeti:
- Once saticiya yazili basvurun ve cevabi saklayin.
- Sonuc alamazsaniz karti veren kuruma yazili itiraz gonderin. Telefon gorusmesi yasal sureyi baslatmiyor.
- Itirazi, hatanin gorundugu ilk ekstrenin gonderilmesinden itibaren 60 gun icinde yapin.
- Yaziyi odeme adresine degil, ekstrede "billing inquiries" icin verilen adrese gonderin.
- Kurum 30 gun icinde yazili olarak teyit etmek, 90 gun icinde sonuclandirmak zorunda.
FTC ayni sayfada kullanilabilecek bir ornek itiraz mektubu da yayimliyor.
Sahte Satici Nasil Anlasilir
- Fiyat piyasanin belirgin sekilde altinda ve stok "son birkac adet" diye aciliyor.
- Iletisim sayfasinda yalniz bir form var; adres, telefon ve sirket adi yok.
- Iade politikasi sayfasi baska bir sitedeki metnin kopyasi, urun adlari tutmuyor.
- Odeme sayfasinda kart yerine havale ya da hediye karti oneriliyor.
- Alan adi cok yeni. Bunu whois sorgusu ile birkac saniyede gorebilirsiniz.
- Urun gorselleri baska sitelerden alinmis. Tersine gorsel aramasi bunu ortaya cikarir.
Kimlik Avi (Phishing) Mesajlari
Kargo takibi, hesap dogrulama ve fatura odeme bahaneleriyle gelen mesajlar en yaygin yontem. Kural basit: gelen mesajdaki baglantiya tiklamayin. Bir sorun oldugunu dusunuyorsaniz siteye kendi yazdiginiz adresten ya da uygulamadan girin.
Bankaniz size hicbir zaman sifrenizi, dogrulama kodunuzu ya da kartin arkasindaki uc haneli kodu sormaz. Telefonla arayip "guvenlik icin paranizi baska hesaba aktarin" diyen kisi bankaniz degil.
Nereye Sikayet Edilir
Dolandiriciligi ReportFraud.ftc.gov uzerinden FTC'ye bildirin. Internet uzerinden islenen suclar icin FBI'in IC3 sikayet merkezi ayri bir kanal. Ikisine birden bildirmek mumkun ve tavsiye edilir.
Kimlik bilgileriniz ele gectiyse ucretlerin uc buyuk kredi burosunda dondurulmasi (credit freeze) icin de basvurun. Bu islem ucretsiz ve gerektiginde gecici olarak kaldirilabiliyor.
Gorsel: ABD Federal Ticaret Komisyonu, kamuya acik (public domain).
